Mowa zależna, znana również jako reported speech, jest wykorzystywana do przekazywania informacji o tym, co ktoś powiedział, bez dosłownego cytowania. Jest to niezwykle użyteczne w codziennych rozmowach, a zasady jej stosowania są relatywnie proste, chociaż wymagają zapamiętania kilku kluczowych reguł. Mowę zależną stosujemy, gdy opowiadamy np. koleżance o tym co powiedział Tobie kolega podczas rozmowy w pracy. Mówimy wtedy: „mój kolega powiedział wczoraj, że był w kawiarni i pił bardzo dobra kawę”. Wtedy właśnie używamy mowy zależnej w języku polskim.
Kiedy używamy mowy zależnej?
Używamy jej, gdy chcemy przekazać komuś treść czyjejś wypowiedzi. Może to być pytanie, rozkaz, prośba, a najczęściej po prostu zdanie twierdzące. Główna różnica między mową niezależną (direct speech) a zależną polega na tym, że w mowie zależnej zachodzą zmiany w czasach gramatycznych, zaimkach i wyrażeniach określających czas oraz miejsce.
Zacznijmy od wytłumaczenia:
Twój kolega, Tomek, mówi do Ciebie: „Jestem głodny.”
Kiedy zacytujesz go słowo w słowo, jest to mowa niezależna.
Teraz idziesz do kuchni i Twoja mama pyta: „Co Tomek powiedział?” Nie powiesz: „Jestem głodny.” Bo to on jest głodny a nie Ty. Musisz zatem przekazać, co powiedział Tomek. Powiesz: „On powiedział, że jest głodny.” I to jest właśnie mowa zależna. Przekazujesz czyjąś wypowiedź, ale dostosowujesz ją do swojej perspektywy.
Przykłady:
- Mowa niezależna: „I’m tired,” he said. („Jestem zmęczony”, on powiedział )
- Mowa zależna: He said that he was tired. (On powiedział, że jest zmęczony.)
Jak tworzyć mowę zależną?
Tworzenie mowy zależnej opiera się na tzw. backshiftingu, czyli przesunięciu czasu gramatycznego o jeden „krok” w przeszłość. Zobacz poniżej jak wygląda przesuniecie czasów:
1. Zmiana czasów gramatycznych – backshifting
| Czas w mowie niezależnej | Czas w mowie zależnej | Przykład |
| Present Simple | Past Simple | Direct: „I like coffee.” Reported: He said he liked coffee. |
| Present Continuous | Past Continuous | Direct: „I’m reading a book.” Reported: She said she was reading a book. |
| Present Perfect | Past Perfect | Direct: „I have finished my homework.” Reported: He said he had finished his homework. |
| Past Simple | Past Perfect | Direct: „I saw him yesterday.” Reported: She said she had seen him the day before. |
| Future Simple (will) | Conditional Simple (would) | Direct: „I will call you.” Reported: He said he would call me. |
| Can | Could | Direct: „I can swim.” Reported: She said she could swim. |
| Must | Had to | Direct: „I must go.” Reported: He said he had to go. |
2. Pamiętaj też o zmianie zaimków i wyrażeń
Oprócz czasów, musimy pamiętać o zmianie zaimków osobowych, dzierżawczych oraz wyrażeń dotyczących czasu i miejsca. Jest to logiczne – jeśli mówimy o czyjejś wypowiedzi, perspektywa „ja” i „ty” zmienia się na „on” i „ona”, a „teraz” może stać się „wtedy”. Tak samo robimy w języku Polskim.
Zobacz:
- Zaimki: „I” zmienia się na „he/she”, „my” na „his/her”, „you” na „me/him/her” itd.
- Czas: „now” – „then”, „today” – „that day”, „yesterday” – „the day before”.
- Miejsce: „here” – „there”.
3. Pytania i rozkazy w mowie zależnej
- Pytania:
- Pytania otwarte (z zaimkami wh-): „Where are you going?” – He asked where I was going.
- Pytania zamknięte (tak/nie): „Do you like pizza?” – She asked if I liked pizza. Zwróć uwagę, że raportowanie ma formę twierdzenia a nie pytania.
- Rozkazy i prośby:
- Używamy konstrukcji z to + bezokolicznik: „Come here!” – He told me to come here.
- Negatywne rozkazy: „Don’t touch that!” – She told me not to touch that.
Mowa zależna jest fundamentalną częścią angielskiego i opanowanie jej znacząco ułatwia płynną komunikację. Kluczem jest ćwiczenie i zapamiętanie zasad backshiftingu. Po wykonaniu kilka prostych ćwiczeń z pewnością utrwalisz te konstrukcje gramatyczne!
Aby poćwiczyć pobierz pdf z ćwiczeniami na mowę zależną!
